De vier rechten van de MR op een rij
De rechten van de MR staan in de Wet medezeggenschap op scholen (WMS). Ze lopen van meedenken tot meebeslissen.
Informatierecht
Het bestuur geeft de MR op tijd alle informatie die de MR nodig heeft, ook als de MR er niet om vraagt (art. 8).
Initiatiefrecht
De MR mag over alles wat de school aangaat zelf voorstellen doen. Het bestuur antwoordt binnen drie maanden schriftelijk en met redenen (art. 6).
Adviesrecht
Over een vaste lijst besluiten vraagt het bestuur vooraf advies. Volgt het dat advies niet, dan moet het uitleggen waarom (art. 11 en 17).
Instemmingsrecht
Over een andere vaste lijst besluiten beslist het bestuur pas na instemming van de MR of van één geleding (art. 10, 12, 13 en 14).
Legt het bestuur een voorstel voor, dan moet het er uitdrukkelijk bij zeggen of het om advies of om instemming gaat (art. 7a). Staat dat er niet bij? Vraag het na voordat de MR erover praat.
Recht op informatie: wat de MR moet krijgen
Zonder goede stukken kan een MR niet meepraten. Daarom verplicht de wet het bestuur om de MR tijdig alle informatie te geven die de MR redelijkerwijs nodig heeft, gevraagd en ongevraagd (art. 8 lid 1). In elk geval krijgt de MR (art. 8 lid 2):
- elk jaar de begroting en de beleidsvoornemens op financieel, organisatorisch en onderwijskundig gebied;
- vóór 1 mei de berekening van het geld dat de school van het Rijk krijgt;
- vóór 1 juli het jaarverslag;
- aan het begin van het schooljaar een overzicht van wie het bestuur vormt;
- uiterlijk 1 oktober het aantal lesuren dat in het afgelopen schooljaar echt is gegeven.
Legt het bestuur een voorstel aan één geleding voor, dan krijgen de andere geledingen het tegelijk, met de redenen en de verwachte gevolgen (art. 8 lid 6).
Initiatiefrecht: zelf een voorstel doen
De MR hoeft niet te wachten tot het bestuur met iets komt. De MR als geheel en elke geleding apart mogen over alles wat de school aangaat een voorstel doen of een standpunt innemen (art. 6 lid 2). Denk aan een voorstel over de communicatie met ouders, het beleid rond mobiele telefoons of de werkdruk van het team.
Het bestuur reageert binnen drie maanden schriftelijk en met redenen. Voordat het antwoordt, krijgt de MR ten minste één keer de kans om over het voorstel te overleggen. De MR, een geleding of het bestuur kan ook altijd om een vergadering vragen, met opgave van redenen (art. 6 lid 1).
Adviesrecht van de MR
Bij adviesrecht beslist het bestuur, maar pas nadat het de MR om advies heeft gevraagd. Het adviesrecht ligt bij de hele MR. De wet noemt onder meer deze onderwerpen (art. 11):
- de hoofdlijnen van het meerjarig financieel beleid en de besteding van het geld dat de school krijgt;
- het opheffen, inkrimpen of uitbreiden van de school;
- een duurzame samenwerking met een andere school of instelling;
- de aanstelling of het ontslag van de schoolleiding;
- het beleid voor toelating en verwijdering van leerlingen;
- de vakantieregeling;
- nieuwbouw of een belangrijke verbouwing, en het onderhoudsbeleid.
Een advies heeft alleen zin als het nog iets kan veranderen. Het bestuur vraagt het daarom op een moment dat het advies van wezenlijke invloed kan zijn (art. 17). Daarna hoort de MR schriftelijk wat er met het advies is gedaan. Volgt het bestuur het advies niet of maar deels, dan volgt eerst nog een overleg.
Neemt het bestuur het besluit toch, tegen het advies in? Dan wordt de uitvoering zes weken opgeschort, tenzij de MR geen bezwaar heeft tegen direct uitvoeren (art. 34 lid 1). In die zes weken kan de MR naar de geschillencommissie.
Instemmingsrecht van de MR
Instemmingsrecht is het sterkste recht. Het bestuur kan het besluit pas nemen als de MR heeft ingestemd. Voor deze onderwerpen is instemming van de hele MR nodig (art. 10):
- het schoolplan en de onderwijskundige doelen;
- het schoolreglement;
- het beleid voor veiligheid, gezondheid en welzijn, voor zover het niet alleen de medewerkers raakt;
- de klachtenregeling;
- de overdracht van de school of een fusie met een andere school;
- het beleid over de hulp van ouders op school.
Neemt het bestuur een besluit zonder de vereiste instemming, dan kan de MR binnen zes weken schriftelijk een beroep doen op de nietigheid van dat besluit (art. 32 lid 3).
Rechten per geleding: medewerkers, ouders en leerlingen
Een aantal instemmingsrechten ligt niet bij de hele MR, maar bij één geleding. Dat zijn onderwerpen die vooral die groep raken. De andere geleding praat dan wel mee, maar beslist niet mee.
| Geleding | Instemmingsrecht over onder meer |
|---|---|
| Personeelsgeleding (art. 12) | de samenstelling van de formatie, nascholing, het werkreglement, verlof, werk- en rusttijden, de taakverdeling en taakbelasting, beoordeling, arbobeleid, verzuim en re-integratie, en de verwerking van gegevens van medewerkers |
| Oudergeleding in het primair en speciaal onderwijs (art. 13) | de hoogte en besteding van de vrijwillige ouderbijdrage, de schoolgids, de onderwijstijd, de tussenschoolse opvang, activiteiten buiten de lestijd en de informatie-uitwisseling tussen school en ouders |
| Ouder- en leerlinggeleding samen in het voortgezet onderwijs (art. 14 lid 1) | de schoolgids en activiteiten buiten de lestijd |
| Alleen de ouders in het voortgezet onderwijs (art. 14 lid 2) | de hoogte en besteding van de ouderbijdrage, het beperken van de schoolkosten voor ouders en het ouderstatuut |
| Alleen de leerlingen in het voortgezet onderwijs (art. 14 lid 3) | het leerlingenstatuut, voorzieningen voor leerlingen en het beleid voor leerlingparticipatie |
Juist daarom is het belangrijk dat elke geleding goed bezet is en dat de leden echt gekozen zijn door hun eigen achterban. Hoe de geledingen zijn samengesteld, leest u in geledingen in de MR.
Zo verloopt een advies- of instemmingsverzoek
De wet geeft de grote lijn; uw medezeggenschapsreglement vult de details in, zoals de termijnen. In de praktijk gaat het meestal zo:
- Het bestuur legt een voorstel voor. Schriftelijk, met de redenen en de verwachte gevolgen, en met de vermelding of het om advies of om instemming gaat (art. 7a en 8 lid 6).
- De MR bespreekt het. In de eigen vergadering en, als het nodig is, met het bestuur. De MR kan om extra informatie vragen.
- De MR peilt de achterban. Niet verplicht, wel verstandig bij onderwerpen die ouders of medewerkers direct raken.
- De MR besluit binnen de termijn. Die termijn staat in uw reglement; de wet verplicht het reglement om termijnen voor advies en instemming te regelen (art. 24 lid 1).
- Het bestuur reageert. Bij advies hoort de MR schriftelijk wat ermee is gedaan (art. 17). Bij instemming kan het besluit door als de MR heeft ingestemd.
Tip: kijk in uw reglement hoeveel weken de MR heeft. Valt een verzoek in een vakantie, spreek dan vooraf met het bestuur af hoe u daarmee omgaat. Hoe een vergadering verloopt, leest u in de MR-vergadering.
Geschillen: naar de landelijke commissie
Meestal lost een goed gesprek het op: tijdig betrokken worden en heldere stukken voorkomen veel discussie. Lukt dat niet, dan kan een geschil naar de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS (art. 30).
- Bij instemming: stemt de MR niet in, dan kan het bestuur de commissie binnen zes weken om toestemming vragen. Die geeft de commissie alleen als de MR niet redelijkerwijs kon weigeren, of als er zwaarwegende redenen zijn (art. 32 lid 1).
- Bij advies: volgt het bestuur het advies niet, dan kan de MR het geschil binnen zes weken na het besluit voorleggen. Is er ten onrechte geen advies gevraagd, dan loopt die termijn vanaf het moment dat blijkt dat het besluit wordt uitgevoerd (art. 34).
- Bij het niet naleven van de wet: houdt het bestuur zich niet aan zijn verplichtingen tegenover de MR, bijvoorbeeld bij het geven van informatie, dan kan de MR dat ook voorleggen (art. 35).
Tegen de uitspraak van de commissie kan binnen een maand beroep worden ingesteld bij de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam (art. 36).
Extra rechten afspreken in het reglement
De lijsten in de wet zijn een minimum. MR en bestuur kunnen in het medezeggenschapsreglement afspreken dat de MR over meer onderwerpen advies of instemming geeft (art. 24 lid 3). Ook kan een adviesrecht in het reglement worden omgezet in een instemmingsrecht, of andersom, of kan een geleding een recht aan de hele MR overdragen. Daarvoor is de instemming van het bestuur nodig (art. 24 lid 2).
Zulke afspraken gelden ten hoogste twee jaar. Daarna kunnen ze telkens met ten hoogste twee jaar worden verlengd, als twee derde van de MR-leden dat besluit (art. 25). Zet de einddatum dus in de jaarplanning van de MR. Wat er verder in het reglement staat, leest u in MR-reglement en medezeggenschapsstatuut.
De rechten van de GMR
Heeft uw bestuur meer scholen, dan is er ook een gemeenschappelijke medezeggenschapsraad. Over zaken die alle of de meeste scholen van het bestuur raken, neemt de GMR de plaats in van de afzonderlijke MR’s (art. 16 lid 1). Gaat het alleen om uw school, dan blijft de MR aan zet. De eigen bevoegdheden van de GMR staan in de GMR uitgelegd.
Uw rechten goed gebruiken: drie tips
- Maak een jaarplanning. Veel onderwerpen komen elk jaar terug: de begroting, de schoolgids, de formatie, de vakantieregeling. Zet ze aan het begin van het schooljaar op de agenda, samen met het bestuur. Dan komt geen verzoek als verrassing.
- Vraag door. Is een stuk onduidelijk of te laat, vraag dan om toelichting of extra informatie. Daar heeft de MR recht op.
- Weet wat uw achterban vindt. De MR spreekt namens ouders, medewerkers en in het voortgezet onderwijs ook leerlingen. Een MR waarvan de leden gekozen zijn, en die de achterban af en toe raadpleegt, staat sterker in het overleg.
Lees ook
Bronnen
- Wet medezeggenschap op scholen, versie geldend vanaf 1 augustus 2025 (geraadpleegd op 3 november 2026): art. 6, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11, art. 12, art. 13, art. 14, art. 16, art. 17, art. 24, art. 25 en art. 30 tot en met 36. Volledige wet: wetten.overheid.nl/BWBR0020685
- Landelijke Commissie voor Geschillen WMS bij Onderwijsgeschillen
Dit artikel is een uitleg in gewone taal, geen juridisch advies. De lijsten hierboven zijn ingekort; bij twijfel geldt de tekst van de wet en van uw eigen reglement.
Veelgestelde vragen over de rechten van de MR
Welke rechten heeft de MR?
De MR heeft vier rechten: recht op informatie, initiatiefrecht, adviesrecht en instemmingsrecht. Ze staan in de Wet medezeggenschap op scholen. Sommige instemmingsrechten liggen bij één geleding, bijvoorbeeld bij de ouders voor de vrijwillige ouderbijdrage en bij de medewerkers voor de formatie.
Wat is het verschil tussen adviesrecht en instemmingsrecht?
Bij adviesrecht vraagt het bestuur vooraf de mening van de MR, maar beslist het zelf. Volgt het bestuur het advies niet, dan legt het uit waarom en wordt de uitvoering zes weken opgeschort. Bij instemmingsrecht kan het bestuur het besluit pas nemen als de MR akkoord is.
Heeft de MR instemmingsrecht op de schoolgids?
In het primair en speciaal onderwijs heeft de oudergeleding instemmingsrecht op de schoolgids (art. 13). In het voortgezet onderwijs stemmen de ouder- en de leerlinggeleding samen in met de schoolgids (art. 14 lid 1).
Hoeveel tijd heeft de MR om te reageren?
De wet noemt geen vaste termijn, maar verplicht het medezeggenschapsreglement om termijnen voor advies en instemming te regelen. Kijk dus in uw eigen reglement. Op een voorstel van de MR zelf moet het bestuur wel binnen drie maanden schriftelijk reageren.
Wat kan de MR doen als het bestuur een besluit neemt zonder instemming?
Dan kan de MR binnen zes weken schriftelijk een beroep doen op de nietigheid van het besluit. Komen MR en bestuur er daarna niet uit, dan kan het geschil naar de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS.